Các chuyên gia dự đoán quan hệ Mỹ, Trung "bấp bênh" trong khi chính quyền của ông Donald Trump có xu hướng gạt bất đồng, cải thiện mối liên kết với chính quyền Tổng thống Vladimir Putin.

2016 là một năm đầy biến động trên toàn thế giới với cuộc khủng hoảng di dân, khủng bố, sự gia tăng của chủ nghĩa dân tộc, nhưng trên hết có lẽ vẫn là cuộc bầu cử tổng thống Mỹ với chiến thắng ngoạn mục thuộc về ứng viên đảng Cộng hòa Donald Trump.

Dự đoán về tình hính thế giới năm 2017, chuyên gia phân tích chính trị Peter Ford của CSMonitor cho rằng, năm tới có thể vẫn đầy biến động và hỗn loạn, đặc biệt là khi ông Trump chính thức nhậm chức, trở thành chủ nhân Nhà Trắng vào tháng 1.

Quan hệ Mỹ - Trung căng thẳng

Mỹ trung
Mỹ, Trung tồn tại nhiều bất đồng chưa thể "hóa giải". Ảnh minh họa: CCTV

Tổng thống Mỹ sắp mãn nhiệm Barack Obama và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình luôn khẳng định rằng quan hệ Mỹ - Trung "là quan trọng nhất trong các vấn đề thế giới". Trong khi đó, Tổng thống đắc cử Donald Trump cũng rất để tâm đến Trung Quốc khi ông nhắc đến Trung Quốc nhiều hơn bất cứ nước nào suốt quá trình tranh cử.  

Dưới thời ông Trump, quan hệ Mỹ - Trung "sẽ không diễn ra như bình thường", Csmonitor dẫn lời Bonnie Glaser, chuyên gia về Trung Quốc tại Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế ở Washington, dự đoán.

Dù hiện tại còn quá sớm để nói quan hệ Mỹ - Trung sẽ diễn tiến theo chiều hướng nào, trước khi nhậm chức, các bài đăng của ông Trump trên Twitter đã cho thấy ông đã sẵn sàng cho một sự thay đổi lớn trong chính sách của Washington đối với Bắc Kinh.

Ông Trump nhiều lần chỉ trích Trung Quốc đang "ăn hiếp" Mỹ trong lĩnh vực thương mại. Tổng thống tân cử hứa hẹn sẽ giúp người Mỹ giành lại sự công bằng. Ông cũng từng ám chỉ sẽ có quan điểm mới về chính sách "Một Trung Quốc".

Do đó, theo chuyên gia Glaser, bất cứ động thái nào của chính quyền Trump cũng sẽ “có nguy cơ dẫn đến một cuộc đối đầu nguy hiểm với Trung Quốc”.

Một điểm nóng dễ dẫn tới xung đột leo thang khác trong quan hệ Trung - Mỹ có thể là vấn đề Biển Đông. Trung Quốc vẫn ngang ngược giữ yêu sách chủ quyền với gần như toàn bộ Biển Đông bất chấp phán quyết của Tòa Thường trực và sự phản đối của Mỹ.

Cho tới nay, Bắc Kinh đã xây dựng các cơ sở như đường băng dành cho máy bay quân sự và sẽ tiếp tục quân sự hóa Biển Đông. Điều này có thể kích động phản ứng mạnh mẽ hơn từ chính quyền Trump.

Nhiều chuyên gia quân sự cho rằng, ông Trump sẽ ít nhẫn nhịn và khoan dung hơn chính quyền Obama với những động thái nguy hiểm của Trung Quốc.

"Chính quyền Mỹ kế tiếp sẽ không ngại đối đầu gay gắt với Trung Quốc. Tôi không chắc họ đánh giá cao sự nhạy cảm và sức mạnh của Trung Quốc. Nhưng Bắc Kinh có thể làm mọi thứ để gây khó dễ cho Mỹ”, David Shambaugh, giáo sư về chính trị Trung Quốc tại Đại học George Washington, nhận xét.

Ông Shambaugh cảnh báo đây là xu thế chung trong cuộc đối đầu giữa Bắc Kinh và Washington, vốn có thể khơi mào sự cố bất ngờ. “Trong trường hợp xấu nhất, một cuộc đụng độ quân sự có thể bùng nổ”, giáo sư Shambaugh nói.

Moscow – Washington xóa bất đồng

147877587064274-trum-putin
Ông Trump đắc cử Tổng thống Mỹ được cho là chiến thắng đối với Tổng thống Nga Putin. Ảnh minh họa

Dimitri K. Simes, cây viết nổi tiếng của National Interest,  bày tỏ lạc quan về quan hệ Nga, Mỹ được cải thiện trong năm tới do thực tế Trump là một “nhà thương lượng chuyên nghiệp, “không dễ dàng bị đe dọa”. Simes chỉ ra 3 lý do cho thấy Trump có thể sẽ có quan hệ tốt hơn với Nga so với người tiền nhiệm.

Lý do đầu tiên là quá trình “thúc đẩy dân chủ” sẽ không được ưu tiên trong chính quyền mới. Tiếp theo, Trump nhiều khả năng sẽ không can thiệp mạnh vào các hoạt động nhân đạo và nguyên nhân cuối cùng liên quan đến sự mở rộng của NATO.

Theo Simes, ông Trump rất quan tâm đến việc NATO chia sẻ gánh nặng và nhiệm vụ của nhóm, bao gồm chính sách mở cửa cho các quốc gia khác có thể gia nhập liên minh. Chuyên gia này kết luận rằng, khi ông Trump hiểu được các vấn đề cần phải đối mặt với Nga cũng như lợi ích của gia của đối phương và những nước quan trọng với Mỹ. Do đó, quan hệ song phương sẽ có cơ hội được cải thiện và kết quả là “những bất đồng cơ bản nhất giữa hai cường quốc sẽ tự động biến mất”.

Có nhiều suy đoán về việc chính quyền Mỹ dưới thời ông Trump sẽ mềm mỏng hơn với Nga. Tuy nhiên, kể cả khi ông Trump và Putin xích lại gần nhau hơn, Nga và phương Tây vẫn sẽ chia rẽ về một số vấn đề cơ bản như kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ trên toàn cầu của Washington. Moscow xem kế hoạch này là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Nga. Và nếu Mỹ tiếp tục kế hoạch, Nga tuyên bố "có quyền trả đũa thích đáng".

Nga tăng tầm ảnh hưởng trên trường quốc tế

Khi thế giới sắp bước sang năm 2017, một nhân tố không thể không nhắc tới trong bức tranh địa chính trị thế giới làTổng thống Nga Vladimir Putin.

25 năm sau sự sụp đổ của Liên Xô, ông Putin đang làm tốt khi tìm cách khôi phục vị thế của nước Nga.

Andrew Monaghan, học giả về các vấn đề Nga tại Chatham House có trụ sở ở London, nhận định “ tham vọng của Nga rất mãnh liệt” trên các mặt trận ngoại giao, quân sự, không gian mạng...

Syria là minh chứng rõ ràng nhất cho tham vọng đó với chiến dịch oanh kích của Không quân Nga nhằm hỗ trợ Tổng thống Syria Bashar al-Assad chống lại các lực lượng đối nghịch.

Vài tuần trước Giáng sinh, ông Putin đã tổ chức cuộc đàm phán 3 bên giữa Nga - Thổ Nhĩ Kỳ và Iran (mà không có sự góp mặt của Mỹ) về việc chấm dứt cuộc nội chiến Syria. Tổng thống Nga dự kiến cũng đứng ra chủ trì cuộc đàm phán giữa chính phủ Syria và các phe đối lập.

Điện Kremlin cũng công khai ý định ngăn chặn Mỹ và Phương Tây mở rộng ảnh hưởng trên toàn cầu. Trong một tài liệu về chính sách đối ngoại được công bố tháng 12 này, Moscow tuyên bố sẽ "ngăn chặn mọi can thiệp quân sự cũng như các hình thức can thiệp bên ngoài khác" dùng các lý do nhân đạo để biện minh. Nga "phản ứng rất mạnh mẽ trước các hành động không thân thiện, bao gồm ... biện pháp trả đũa hay không tương xứng”.

Dù nền kinh tế vẫn còn yếu và phụ thuộc vào dầu mỏ nhưng Nga sở hữu sức mạnh quân sự mạnh mẽ và Tổng thống Putin được cho là sẵn sàng sử dụng công cụ này. Quân đội Nga đã can thiệp vào tình hình Georgia, miền đông Ukraine, Syria và sáp nhập bán đảo Crimea. Những hoạt động này đã “khiến Nga tăng tự tin về quân sự", Nicu Popescu, chuyên gia phân tích tại Viện Nghiên cứu Chiến lược của Ủy ban Châu Âu, nhận xét.

Bạn đang đọc bài viết Quan hệ tay ba Mỹ, Trung, Nga ra sao năm 2017? tại chuyên mục Bình luận quốc tế của trang Tin Tức Việt Nam. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư bbt@tintuc.vn
An An / Tintuc.com.vn