Trung Quốc đưa vũ khí ra Hoàng Sa và Trường Sa (Việt Nam), Mỹ tuần tra thách thức tuyên bố chủ quyền phi lý và PCA bác "đường lưỡi bò" của Bắc Kinh là những diễn biến quan trọng về Biển Đông năm 2016.

Sau hàng loạt hoạt động cải tạo, bồi lấp quy mô lớn trên Biển Đông trong năm 2015, Trung Quốc tiếp tục đẩy tình hình trở nên căng thẳng khi có nhiều động thái gây hấn, bất chấp luật pháp quốc tế và những chỉ trích của các nước trên thế giới từ đầu năm tới nay. Bắc Kinh cho máy bay chạy thử trên đường băng trái phép, điều tên lửa cùng các chiến đấu cơ ra quần đảo Hoàng Sa hay triển khai vũ khí ở Trường SA của Việt Nam, gây nguy hiểm cho tình hình an ninh trong khu vực. Trong khi đó, Mỹ kiên quyết thực hiện các chuyến tuần tra "răn đe" Trung Quốc.

mb-3193-1452090841
Máy bay Trung Quốc bay trái phép trên đá Chữ Thập. Ảnh: News.cn

Ngày 6/1, Bắc Kinh đã cho hai máy bay thử nghiệm hạ cánh ở đường băng trên đảo nhân tạo nước này xây dựng phi pháp trên đá Chữ Thập thuộc chủ quyền của Việt Nam. Vụ việc diễn ra không lâu sau khi Việt Nam gửi công hàm phản đối lần thử nghiệm đầu tiên của Trung Quốc vài hôm trước đó.

Đường băng ở đá Chữ Thập do Trung Quốc xây dựng trái phép có chiều dài 3.000m, là một trong 3 đường băng Bắc Kinh thực hiện phi pháp. Trung Quốc từ 2014 đã cải tạo và xây dựng ở ít nhất 7 bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Phía Việt Nam tuyên bố việc Trung Quốc tiến hành bay thử nghiệm ở đá Chữ Thập xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa, đi ngược lại nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam - Trung Quốc và tinh thần của Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002.

Ngày 30/1, Bộ Quốc phòng Mỹ điều tàu khu trục USS Curtis Wilbur (DDG 54) đi vào khu vực 12 hải lý quanh đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, đang bị Trung Quốc chiếm đóng bất hợp pháp. Tàu đã tuần tra khu vực trong 3 giờ. Không có tàu chiến của Trung Quốc hiện diện trong khu vực khi khu trục hạm Wilbur áp sát đảo Tri Tôn. 

12620885-1311385282220753-1169812202-o-bb-baaacvqHoZ
USS Curtis Wilbur (DDG 54), chiến hạm áp sát đảo Tri Tôn, nơi Trung Quốc chiếm đóng phi pháp. Ảnh: US Navy

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh ngay lập tức cáo buộc chiến hạm Mỹ xâm phạm cái gọi là vùng biển thuộc chủ quyền Trung Quốc và nói phía Bắc Kinh đã giám sát, sử dụng các biện pháp cảnh báo với tàu Mỹ.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình nhiều lần nhấn mạnh: "Việt Nam có đầy đủ căn cứ pháp lý và chứng cứ lịch sử khẳng định chủ quyền không tranh cãi của mình đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa". Việt Nam kêu gọi các bên liên quan đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải, hàng không ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Ngày 17/2, chính quyền Đài Loan (Trung Quốc) và nhiều quan chức Mỹ khẳng định Bắc Kinh vừa triển khai nhiều tên lửa đất đối không tới Phú Lâm, đảo lớn nhất trong quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền Việt Nam đang bị Trung Quốc chiếm đóng phi pháp.

Ảnh chụp từ vệ tinh của Công ty ImageSat International thể hiện rõ 2 khẩu đội với 8 bệ phóng tên lửa đất đối không HQ-9 cùng một hệ thống radar có mặt tại Phú Lâm. Trong bức ảnh chụp ngày 3/2 một bãi biển trên đảo Phú Lâm vẫn trống trơn thì trong ảnh ngày 14/2 đã dày đặc tên lửa. 

1455664948500-7635-1455677428-6587-1455841020
Ảnh vệ tinh cho thấy các tên lửa HQ-9 của Trung Quốc hiện diện dày đặc tại đảo Phú Lâm ngày 14/2.

Loại tên lửa này có tầm hoạt động khoảng 230km, đủ để bảo vệ cho mọi hoạt động của Trung Quốc ở quần đảo Hoàng Sa và đảo Hải Nam.

Dù đây không phải là lần đầu tiên Trung Quốc đưa các trang thiết bị vũ khí lên các đảo mà nước này ngang nhiên công bố chủ quyền ở Biển Đông, các chuyên gia nhận định, việc đưa HQ-9 ra đảo Phú Lâm cho thấy Bắc Kinh có âm mưu biến Phú Lâm thành căn cứ quân sự thực sự, nhằm hiện thực hóa yêu sách bành trướng trên biển.

Động thái của Trung Quốc ngay lập tức bị cộng đồng quốc tế chỉ trích mạnh mẽ. Bộ Quốc phòng Mỹ khẳng định sự hiện diện của các tên lửa trên đảo Phú Lâm và lên án Trung Quốc gây căng thẳng trên Biển Đông, hành động trái với cam kết trước đây. Thủ tướng Australia Malcolm Turnbull lên tiếng cảnh báo Bắc Kinh về nguy cơ xung đột ở Biển Đông, còn Nhật Bản cho rằng các hành động xây dựng ở Biển Đông vì mục đích quân sự là "không thể chấp nhận được".

Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gửi công hàm cho Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội để phản đối việc Bắc Kinh vi phạm chủ quyền ở Hoàng Sa, đồng thời gửi lên Liên Hợp Quốc.

Ngày 23/2, các cơ quan tình báo của Washington đã phát hiện gần 10 máy bay chiến đấu J-11 và JH-7 trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam trong vài ngày. Đây không phải lần đầu tiên Trung Quốc điều chiến đấu cơ ra đảo Phú Lâm. Trước đó, vào tháng 11/2015, truyền thông Trung Quốc đã đăng tải các ảnh về máy bay J-11 hoạt động trái phép ở đảo này.

1460519175-1460518378-3--copy-
J-11 là mẫu máy bay chiến đấu một chỗ ngồi xây dựng trên nền tảng Su-27 của Không quân Nga. Ảnh: Tân Hoa xã

Ngày 7/4, Trung Quốc tiếp tục trắng trợn triển khai 16 máy bay chiến đấu J-11 tới đảo Phú Lâm của Việt Nam. Ngoài máy bay, ảnh vệ tinh cũng phát hiện radar điều khiển hỏa lực mới của Bắc Kinh trên đảo Phú Lâm. Nó được sử dụng cho hệ thống tên lửa đất đối không mà Trung Quốc triển khai trên đảo. Ngoài ra, 4 trong 8 bệ phóng tên lửa đất đối không ở phía Đông hòn đảo đã sẵn sàng hoạt động.

Ngày 10/5, tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS William P. Lawrence (DDG 110) của Hải quân Mỹ đã vào khu vực giới hạn 12 hải lý xung quanh đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Đây là hoạt động tuần tra tiếp theo của Hải quân Mỹ sau khi đã 2 lần cho tàu chiến tiến sát các đảo nhân tạo Trung Quốc xây dựng phi pháp trên Biển Đông. 

taumy2haiquanmy_SYXX
Khu trục hạm USS William P. Lawrence (DDG 110) của Hải quân Mỹ áp sát đá Chữ Thập. Ảnh: US Navy

Lầu Năm Góc cho rằng, chiến dịch tự do đi lại do tàu USS William P. Lawrence thực hiện trong phạm vi 12 hải lý quanh đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa nhằm "thách thức những tuyên bố quá đáng trên biển của một số bên" ở Biển Đông. 

Sau chuyến tuần tra này, Washington tiếp tục nhiều lần điều tàu khu trục "răn đe" Bắc Kinh  trong tháng 6,7 và 11.

Ngày 12/7, Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ra phán quyết cuối cùng về vụ Philippines kiện yêu sách chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông sau hơn 3 năm thụ lý. Một số điểm chính trong phán quyết từ PCA nêu rõ: Trung Quốc không có "quyền lịch sử" đối với Biển Đông; "Đường lưỡi bò" do Trung Quốc tự vẽ ra không phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển; Không có thực thể nào ở quần đảo Trường Sa có thể mang lại vùng đặc quyền kinh tế cho Trung Quốc; Trung Quốc gây thiệt hại đến hệ sinh thái quần đảo Trường Sa bằng các hoạt động như khai thác quá mức, xây đảo nhân tạo. 

Bắc Kinh ngang nhiên vạch ra "đường lưỡi bò" hay còn gọi là "đường 9 đoạn", đòi chủ quyền với gần như toàn bộ diện tích Biển Đông, bất chấp sự phản đối từ cộng đồng quốc tế. Năm 2013, Philippines khởi kiện "đường lưỡi bò", cho rằng nó không phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) và cần được tuyên bố là vô căn cứ.

phán quyết2
Người dân Philippines và cả Việt Nam vui mừng ở thủ đô Manila trước phán quyết của Tòa trọng tài bác bỏ "đường lưỡi bò "của Trung Quốc. Ảnh: Getty 

Phần lớn các nước trên thế giới hoan nghênh kết luận cuối cùng của PCA và đề nghị các bên tuân thủ. Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục tuyên bố "không chấp nhận" phán quyết của Tòa.

Ông Ian Storey, chuyên gia tại Viện ISEAS - Yusof Ishak, Singapore, bình luận, phán quyết có lợi cho Philippines là một đòn giáng về pháp lý vào tuyên bố quyền tài phán của Bắc Kinh ở Biển Đông.

Tuy nhiên, cho tới nay, như dự đoán của một số chuyên gia quốc tế, Bắc Kinh tìm mọi cách để đạt được một thỏa thuận với Manila và phớt lờ các phán quyết. Tháng 10, Manila và Bắc Kinh đạt được nhận thỏa thuận ngầm, cho phép ngư dân Philippines đánh cá quanh bãi cạn Scarborough, nơi hai nước có tranh chấp. 

Ngày 14/12, những hình ảnh từ vệ tinh do Tổ chức Sáng kiến Minh bạch Hàng hải (AMTI) thuộc CSIS Mỹ công bố cho thấy, Trung Quốc dường như đã lắp đặt xong hệ thống phòng không và chống tên lửa trên cả 7 điểm đảo nhân tạo xây trái phép ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngang ngược tuyên bố hoạt động xây dựng của nước này trên các đảo và bãi đá ngầm ở quần đảo Trường Sa chủ yếu phục vụ "mục đích dân sự". Thậm chí, Trung Quốc còn ngang nhiên khẳng định việc triển khai các thiết bị quân sự cần thiết ở khu vực Biển Đông là “chính đáng và hợp pháp”.

FieryCrossLarge1
Khu vực bố trí vũ khí trái phép trên đá Chữ Thập. Ảnh: CSIS/AMTI

Những diễn biến mới này trái ngược hoàn toàn với những tuyên bố của các lãnh đạo Trung Quốc nhiều lần nói rằng không có ý định quân sự hóa các đảo nhân tạo phi pháp. Ông Greg Poling, Giám đốc AMTI nói với Reuters nhận định: "Đây là hoạt động quân sự hoá. Trung Quốc có thể tranh luận rằng điều này phục vụ cho mục đích phòng thủ, nhưng nếu bạn bố trí pháo phòng không và hệ thống phòng thủ tầm gần, điều này có nghĩa là bạn đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột trong tương lai".

Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump mới đây cũng chỉ trích những hành vi của Trung Quốc trên Biển Đông. Đây là tín hiệu cho thấy ông có thể cứng rắn hơn với sự ngang ngược của Bắc Kinh trong khu vực so với Tổng thống Obama. Các chuyên gia dự đoán ban đầu ông Trump sẽ thực hiện một vài động thái quân sự gay gắt chống Trung Quốc trước khi quay lại hợp tác về kinh tế với nước này. Những người theo dõi chính sách của Mỹ ở châu Á cho rằng ông Trump sẽ nhanh chóng thể hiện sức mạnh tại khu vực, có thể bằng cách tiếp tục điều tàu hải quân tuần tra Biển Đông để tái khẳng định quyền tự do hàng hải. 

 

Chiến đấu cơ 'Cuồng phong' Anh sẽ bay trên Biển Đông

Chiến đấu cơ Anh đang thăm Nhật Bản sẽ bay qua Biển Đông và Anh sẽ đưa tàu sân bay tới Thái Bình Dương để khẳng định quyền tự do hàng hải trong khu vực.

Bạn đang đọc bài viết Trung Quốc đưa vũ khí trái phép ra Hoàng Sa, Trường Sa và toàn cảnh Biển Đông dậy sóng năm 2016 tại chuyên mục Tư liệu của trang Tin Tức Việt Nam. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư bbt@tintuc.vn
An An (Tổng hợp) / Tintuc.com.vn