Chiến lược đối phó phiến quân Hồi giáo IS của chính quyền Trump hầu như không thay đổi so với giai đoạn của người tiền nhiệm, trong khi khủng hoảng bán đảo Triều Tiên dường như tồi tệ hơn khi vị tỷ phú New York nắm quyền.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Sarah Huckabee Sanders hôm 9/10 ca ngợi Tổng thống Donald Trump khi nói, một sự thật “không thể chối cãi” là nhà lãnh đạo Mỹ đương nhiệm đã làm được nhiều chuyện để đánh bại nhóm phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) hơn người tiền nhiệm Barack Obama.

Tổng thống Trump từng cam kết “tiêu diệt hoàn toàn khỏi mặt đất” nhóm chiến binh hồi giáo cực đoan. Và tháng trước, ông nói mình gặt hái nhiều thành công hơn trong cuộc chiến này so với ông Obama.

Nhưng liệu lời khẳng định của Thư ký Huckabee Sanders thực sự là "không thể chối cãi"? Các chuyên gia và các cựu quan chức trong chính quyền Mỹ đặt nghi vấn về cả lời tuyên bố của ông Trump và bà Sanders.

Sự thật về việc đẩy lùi và tiêu diệt IS

Gần như chắc chắn, ông Trump sẽ là tổng thống Mỹ chỉ huy giai đoạn cuối cùng của chiến dịch chống IS, dẫn tới việc kết thúc sự bành trướng lãnh thổ của nhóm khủng bố hay lời tự tuyên bố về một “vương quốc” ở Iraq và Syria. IS đã mất quyền kiểm soát ở nhiều nơi như  Mosul, Hawija hay Tal Afar ở Iraq sau những thất bại gần đây. Nhóm khủng bố cũng bại trận ở thành phố Raqqa, thủ phủ của IS, ở miền đông Iraq. Trong khi đó, các phiến quân hiện đầu hàng tại nhiều nơi.

Nhưng liệu Tổng thống Trump có thực sự đã hành động nhiều hơn Obama trong việc đánh bại IS?

Giới quan sát cho rằng, ông Obama là người khởi xướng chiến dịch ném bom IS do liên quân Mỹ tiến hành, đồng thời hỗ trợ binh sĩ địa phương trong cuộc chiến chống lại nhóm khủng bố, do đó Obama mới là người đặt nền móng cho vị tổng thống kế nhiệm tiếp bước và “đặt dấu chấm hết” cho nhóm khủng bố.

Sau khi nhóm phiến quân trỗi dậy vào giữa năm 2014, Tổng thống Obama phát động các cuộc không kích IS từ tháng 8/2014 và hỗ trợ các lực lượng người Kurd ở Syria chống lại IS trên lãnh thổ nước này. Sau đó, các cuộc tấn công của liên minh quốc tế rộng khắp, gồm 73 thành viên đã giành lại các vùng đất từ tay IS. Lực lượng quân đội Iraq giải phóng các khu vực Tikrit, Ramadi và Fallujah dưới sự giúp sức của Mỹ.

Trong khi đó, người Yazidis cũng nhận được sự hỗ trợ từ các đợt không kích của Mỹ sau vụ thảm sát kinh hoàng do IS tiến hành năm 2014 ở Sinjar. IS cũng bị đẩy lùi khỏi thị trấn Kobane ở Syria và Raqqa ở Iraq.

linh my
Bin sĩ Mỹ làm nhiệm vụ ở Syria. Ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ

Theo các quan chức Mỹ, ông Trump đã đẩy mạnh chiến dịch giành lại lãnh thổ ở Syria và Iraq từ tay IS, và trong 6 tháng lực lượng do Mỹ hậu thuẫn đã góp sức chiếm lại được gần 30% diện tích trong số đó.

Phần đất còn lại được giải phóng khỏi tay IS trong thời gian hai năm ông Obama giám sát chiến dịch. Trong khi liên quân dưới thời Obama siết chặt IS, lực lượng Mỹ dưới sự chỉ huy của  Tổng thống Trump tiêu diệt nhóm khủng bố này, cho phép các tướng lĩnh của ông có quyền quyết định lớn hơn khi kêu gọi tấn công. Song các cuộc tấn công này lại khiến nhiều dân thường thiệt mạng hơn so với thời kỳ của ông Obama.

Dù hướng tấn công có thể khác, chiến lược của chính quyền Trump nhằm đối phó IS hầu như không thay đổi so với giai đoạn của người tiền nhiệm.

Cựu nhân viên của Obama, ông Ben Rhodes, viết trên Twitter đáp trả tuyên bố “tâng bốc” của Thư ký Nhà Trắng Huckabee dành cho “sếp” của mình về thắng lợi trong cuộc chiến chống IS. “Bằng cách tiếp tục chiến lược IS của Obama ư?", ông Rhodes viết.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ash Carter cũng cho rằng, chiến dịch đánh bại IS đã không thể hoàn tất trong nhiệm kỳ của Tổng thống Obama nhưng ông tự tin là mình “đang trao cho người kế nhiệm kế hoạch quân sự có khả năng đối phó IS trong cuộc chiến kéo dài” sau khi rời Lầu Năm Góc.  "Và bất chấp lời hứa hẹn của tổng thống về một ‘kế hoạch bí mật’, chiến dịch chống IS dưới thời chính quyền Trump phần lớn dựa trên cùng một con đường mà chúng tôi đã vạch ra vào Giáng sinh năm 2015", ông Carter viết.

Andrew Exum, học giả Trung Đông, cũng nhận xét trên The Atlantic rằng: “(Chính quyền) Donald Trump sẽ đánh bại IS, và điều này phần lớn nhờ công việc từ thời người tiền nhiệm”.

Trong khi Tổng thống Trump đang ngợi ca chiến dịch chống IS trước khi nó kết thúc, các quan chức dưới thời Obama thất vọng trước tuyên bố của Trump. Họ cho rằng chiến dịch chống khủng bố đầu tiên mà ông Trump ra lệnh là một cuộc đột kích thất bại ở Yemen – vốn dẫn tới cái chết của một lính Hải quân SEAL và không thể tiêu diệt hoặc bắt sống một nhân vật hàng đầu của Al-Qaeda.

Cựu giám đốc nhân viên Nhà Trắng Alyssa Mastromonaco tháng trước cho hay, ông Obama là người “hạ gục” tên cầm đầu của vụ tấn công khủng bố 11/9  - thủ lĩnh Al-Qaeda Osama Bin Laden. "Hãy cho chúng tôi biết khi nào ngài có thể tiêu diệt được bin Laden” bà viết trên Twitter với ý mỉa mai ông Trump, dẫn tài liệu vụ đột kích của lực lượng SEAL năm 2011 khi đó tiêu diệt được tên trùm bin Laden ở Afghanistan mà không khiến bất cứ binh lính nào bỏ mạng. Cái chết của Osama Bin Laden cho thấy cuộc đột kích là hoạt động chống khủng bố lớn và táo bạo nhất của Mỹ trong lịch sử gần đây.

Nhưng dù việc đánh bại nhóm Hồi giáo cực đoan cấp tiến và thủ lĩnh của chúng – có thể là chuyện tiêu diệt bin Laden hoặc giải phóng các thành phố khỏi tay IS – sẽ có lợi cho an ninh quốc gia Mỹ và khiến đất nước an toàn hơn hay không, cả hai chính quyền Obama và Trump đều đã đóng góp vào việc đưa IS đi tới thất bại.

Vấn đề Triều Tiên: Chẳng dễ dàng, cũng không nên vội mừng

Liên quan tới vấn đề Triều Tiên, theo giới quan sát, cuộc khủng hoảng trên bán đảo trở nên tồi tệ hơn kể từ khi ông Trump lên nắm quyền, khiến Nhật Bản và Hàn Quốc lo ngại về chiến tranh hơn là dưới thời ông Obama.  

Vài tháng sau lễ nhậm chức, chính sách của ông Trump về Triều Tiên vẫn còn mờ mịt cho tới tận tháng 4 - khi tổng thống nói Mỹ sẽ tự xử lý vấn đề và những bước đi đơn phương đáp trả chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên.

Dưới thời Obama, Mỹ không đe dọa chế độ Bình Nhưỡng như vậy. Thay vào đó, Washington chọn chiến lược ngăn chặn và dùng biện pháp ngoại giao để gây áp lực lên Bình Nhưỡng, thông qua các biện pháp trừng phạt và đối thoại với đồng minh duy nhất của Triều Tiên là Trung Quốc.

Chính quyền Tổng thống Trump đã thông qua các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ nhất nhằm vào Bình Nhưỡng khi nước này liên tục thử tên lửa. Đây được coi là một chiến thắng về chính sách đối ngoại của vị tỷ phú và theo cách đó, động thái này khiến Triều Tiên “bị cô lập” hơn trước đây. Tuy nhiên, việc tổng thống Mỹ gần đây có những lời đe dọa “ăn miếng trả miếng” với Triều Tiên có thể sẽ đẩy tình hình nguy hiểm hơn nếu Bình Nhưỡng quyết định “trả đũa” những lời chọc giận của ông Trump.

1010trumpnorthkorea
Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un. Ảnh: Newsweek

Kể từ khi các biện pháp trừng phạt mới được áp dụng, tình hình căng thẳng tiếp tục leo thang. Triều Tiên phóng tên lửa tầm trung qua Nhật Bản và khẩu chiến đe dọa chiến tranh giữa Mỹ và Triều Tiên chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Tổng thống Trump dọa sẽ trút “lửa và thịnh nộ chưa từng thấy” lên Triều Tiên. Nhà lãnh đạo Kim đáp trả khi gọi ông Trump là “kẻ tâm thần mắc bệnh hoang tưởng” trong một lần hiếm hoi xuất hiện trên truyền hình. Ngoại trưởng Triều Tiên Ri Yong Ho đe dọa Bình Nhưỡng có thể thử hạt nhân ở Thái Bình Dương, sau vụ thử lần thứ sáu hồi tháng trước.

Jamie Metzl, học giả cao cấp của Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng ông Trump đã khiến tình hình ở bán đảo Triều Tiên “tồi tệ hơn”. “Bất chấp những lời nói ngớ ngẩn, nguy hiểm và bực dọc vô ích hay hiếm thấy (cả trên Twitter), Mỹ không ưu tiên giải pháp quân sự để giải quyết tình hình”, Metzl bình luận trên CNN.

Cuộc khủng hoảng ở bán đảo Triều Tiên có thể gây ra xung đột trong khu vực – tình huống mà cả Nhật Bản và Hàn Quốc đều lo ngại. Nó có thể kéo theo một trong những cuộc chiến thảm khốc nhất mà châu Á chứng kiến.

Ông Jeffrey Lewis, chuyên gia địa chính trị và vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân cho rằng việc đội ngũ cố vấn của Trump rõ ràng đang “hoan hỉ” trước những thành công gần đây trong việc kiềm chế Triều Tiên cho thấy sự hấp tấp. "Triều Tiên đã lần đầu thử nghiệm ICBM (tên lửa đạn đạo xuyên lục địa) và phát triển vũ khí nhiệt hạch đúng như kế hoạch”, ông Lewis nói. Như vậy, theo chuyên gia, còn khá sớm để quan chức Mỹ vội mừng.

Bạn đang đọc bài viết Dưới thời Tổng thống Trump, nước Mỹ có an toàn hơn trước mối đe dọa Triều Tiên và IS? tại chuyên mục Thế Giới của trang Tin Tức Việt Nam. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư bbt@tintuc.vn

Tri Túc (Theo Newsweek) / Tin nhanh Online