Giới quan sát cho rằng, Trung Quốc đang tăng cường sự hiện diện và bước đầu tìm cách củng cố thế lực khi thiết lập và triển khai quân tới căn cứ quân sự đầu tiên ở Djibouti.

1-f83d6
Một tàu bệnh viện của Trung Quốc cập cảng Djibouti vào năm 2010. Ảnh: Reuters

Trung Quốc đã điều quân tới Djibouti, quốc gia Đông Phi, trước khi chính thức thành lập căn cứ quân sự đầu tiên của nước này tại đây. Hai tàu chiến của Hải quân Trung Quốc rời cảng Trạm Giang hôm 11/7 và chở theo số binh lính không được tiết lộ, di chuyển qua Ấn Độ Dương.

Một bài xã luận trên tờThời báo Hoàn cầu thuộc nhà nước Trung Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của căn cứ mới ở Djibouti đối với quân đội Trung Quốc.

'Chắc chắn đây là căn cứ đầu tiên ở nước ngoài của Quân đội Giải phóng nhân dân Trung Quốc và chúng tôi sẽ tập trung quân đội ở đây. Đây không phải là điểm tiếp tế thương mại... Căn cứ có thể hỗ trợ Hải quân Trung Quốc phát triển hơn nữa, nên nó mang nhiều ý nghĩa”.

Theo Thời báo Hoàn cầu, vai trò chính của căn cứ là hỗ trợ các tàu chiến Trung Quốc và các hoạt động nhân đạo. “Không phải là tìm cách kiểm soát thế giới”, bài xã luận viết.

Trong cuộc họp báo thường kỳ hôm 12/7, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng mô tả, căn cứ quân sự ở Djibouti  là một phần nỗ lực liên tục của Trung Quốc nhằm duy trì hòa bình và an ninh khu vực.

'Trung Quốc đã triển khai các tàu hải quân tới vùng biển ngoài khơi Somalia trong Vịnh Aden để thực hiện sứ mệnh hộ tống (các tàu) từ năm 2008', ông Cảnh nói. 'Việc hoàn tất và triển khai căn cứ sẽ giúp Trung Quốc hoàn thành tốt hơn nghĩa vụ quốc tế  trong nhiệm vụ hộ tống và hỗ trợ nhân đạo... Nó cũng giúp thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội ở Djibouti'.

Tăng cường hiện diện 

Theo CNN, những năm gần đây, Trung Quốc mở rộng hiện diện quân sự trên khắp châu Phi. Theo báo cáo của Hội đồng châu Âu về Quan hệ Đối ngoại (ECFR), hợp tác với châu Phi về hòa bình và an ninh hiện nay là một 'phần rõ ràng trong chính sách đối ngoại của Bắc Kinh'.

Khoảng một triệu người Trung Quốc đang sinh sống và làm việc tại châu Phi. Nhiều người làm việc trong các dự án cơ sở hạ tầng do chính phủ Trung Quốc hỗ trợ.

Báo cáo của ECFR cho biết: 'Sự can thiệp của Trung Quốc vào vấn đề an ninh ở châu Phi là kết quả của sự chuyển đổi về chính sách quốc phòng Trung Quốc quy mô lớn'.

Trong khi đó, giới quan sát cho rằng Trung Quốc có thể đang muốn “tranh giành ảnh hưởng với phương Tây ở các nước châu Phi và Trung Đông.

Trung Quốc gia nhập nhóm nước Mỹ, Pháp, Nhật có căn cứ quân sự cố định ở Djibouti, quốc gia từng là thuộc địa của Pháp với dân số dưới 1 triệu người.

Dù có dân số và quy mô nhỏ, tọa lạc ở vị trí đầu tiên trên Vùng Sừng châu Phi, Djibouti  là cửa ngõ chiến lược dẫn tới eo biển Bab el-Mandeb. Eo biển Bab el-Mandeb chỉ rộng 30 km tại điểm hẹp nhất, nối biển Địa Trung Hải qua kênh đào Suez và Biển Đỏ tới Vịnh Aden và Ấn Độ Dương ở ngoài xa.  

Theo GlobalSecurity.org, eo biển Bab el-Mandeb là một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới, hàng triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ đi qua đây mỗi ngày.

Đối với Mỹ, Djibouti có vị trí địa lý rất quan trọng. Hiện khoảng 4.000 binh sĩ Mỹ đóng tại trại Camp Lemonnier, căn cứ rộng 100 hec-ta mà Washington thuê Djibouti với giá 630 triệu USD trong hợp đồng 10 năm, kể từ 2014.

Việc Trung Quốc xây dựng căn cứ quân sự ở Djibouti có thể tạo xung đột lợi ích chiến lược của Mỹ.

Ngoài Mỹ, Nhật Bản cũng triển khai 170 binh sĩ tại căn cứ rộng 30 hec-ta ở Djibouti. Các điều khoản cho thuê không được tiết lộ, nhưng Nhật Bản sẽ chi khoảng 9 triệu USD để vận hành căn cứ ở quốc gia Bắc Phi này trong năm 2017.

Edward Paice, giám đốc Viện nghiên cứu châu Phi ở London, cho hay căn cứ tại Djibouti mang nhiều ý nghĩa đối với Trung Quốc cũng giống như ở Nhật Bản và Mỹ.

'Trung Quốc muốn cho thấy họ đóng vai trò lớn hơn trong việc gìn giữ hòa bình. Họ triển khai cả quân đội tới Nam Sudan và Mali. Việc họ cần thiết lập căn cứ ở đâu đó tại châu Phi là điều hợp lý, cũng giống việc người Mỹ nói họ cần đưa trại Camp Lemonnier thành trụ sở chính cho các hoạt động của mình ở Châu Phi, dù phục vụ mục đích hòa bình hay chống khủng bố hoặc bất kỳ mục đích gì”, Paice viết trên trang web The Cipher Brief.

Bước đầu củng cố thế lực

Theo Vasili Kashin, chuyên gia về quân sự Trung Quốc tại Trung tâm Phân tích chiến lược và công nghệ có trụ sở tại Moscow, hải quân Trung Quốc có bước nhảy vọt lớn trong những năm qua. 

Căn cứ hải quân ở Djibouti sẽ cho phép Trung Quốc tập trung lực lượng hải quân chủ chốt ở khu vực châu Phi. 'Trung Quốc đã xây dựng một trong những lực lượng hải quân hùng mạnh nhất trên thế giới, chứng tỏ sự hiện diện ở nhiều nơi. Và đây mới chỉ là bước khởi đầu. Tôi tin, sau Djibouti, hải quân Trung Quốc sẽ xây dựng căn cứ ở nhiều nước khác, không chỉ ở châu Phi, mà còn ở Trung Đông, và sau đó có lẽ là khu vực Mỹ Latinh”, Sputnik dẫn lời ông Kashin nói.

Ngoài toan tính tương lai lâu dài ở châu Phi và tranh giành ảnh hưởng với phương Tây, Trung Quốc cũng muốn đồng thời dễ dàng tiếp cận với những tài nguyên khoáng sản ở khu vực này.

Kể từ năm 2010, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của châu Phi. Bắc Kinh đầu tư rất mạnh vào châu lục này, với số vốn lên tới hàng chục tỷ USD.

Ông Paice cho hay, Trung Quốc đã đầu tư khoảng 500 triệu USD để xây dựng một tuyến đường sắt nối từ Djibouti tới thủ đô của nước láng giềng Ethiopia.

Tổng hợp các yếu tố, thương mại, quân sự và sự ổn định của Djibouti khiến Trung Quốc quyết định chọn quốc gia Đông Phi này. Trong khi đó, đối với Djibouti, mọi thứ họ cần là tiền.

 

 

Tri Túc / Tin nhanh Online