Từ trước đến nay, trong đám tang sẽ có tập tục khi nhà có người mất thường dùng vải trắng che mặt và cử người trông coi linh cữu qua đêm. Tập tục này được lặp đi lặp lại cho tới khi trở thành thông lệ. Tuy nhiên, khi hỏi vì sao lại có tập tục như vậy thì không mấy người có thể giải thích được.

Tại sao lại dùng vải trắng che mặt người mất? 

Theo dân gian, việc dùng khăn trắng phủ lên mặt người vừa mất là để ngừa hiện tượng "tử vong giả". Từng có trường hợp, một người sau khi trút hơi thở cuối cùng đã bị thân nhân đem đi chôn vì cho rằng đã qua đời. Tuy nhiên sau đó vài năm, khi người nhà làm lễ cải táng, gia đình lại phát hiện sự thay đổi bất ngờ.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Bộ xương của người đã mất không phải tư thế nằm ngửa như lúc nhập quan mà nằm sấp xuống. Điều này cho thấy, người bên trong đã từng sống lại. Thời điểm bị cho là tử vong của họ, người nhà có thể đã nhầm lẫn.

Trên thực tế, hiện tượng này hoàn toàn có thật. Đó là khi người bệnh rơi vào trạng thái tim đập mơ hồ, khí tức yếu. Ở bề ngoài, người đó có biểu hiện như sắp mất song không phải thật. Vì một vài nguyên nhân hoặc dịch độc trong cơ thể tiêu tán theo thời gian, người đó sẽ phục hồi trạng thái trở lại, sống như người bình thường.

Hành động đắp khăn trắng lên mặt nhằm phát hiện người đã mất có dấu hiệu của sự sống, có còn thở hay không. Nếu hơi thở vẫn còn, chiếc khăn sẽ phập phồng, thay đổi vị trí. Bằng cách này, người thân có thể đưa ra những cách xử lý kịp thời.

Theo góc độ y học mà xét, sau khi chết thân thể cũng như khuôn mặt của con người bắt đầu phân hủy, đậy vải lên có thể giúp xác chết tránh khỏi sự xâm nhập từ vi khuẩn bên ngoài.

Nhiều nơi có thói quen an táng 2 đến 3 ngày, nên trong thời gian đó khuôn mặt đã có thể bị biến dạng, việc che mặt giúp người đến đưa tang bớt sợ. Đặc biệt hành động này còn bày tỏ sự tôn trọng người chết, nên đắp khăn để bụi bẩn không rơi vào mặt người đã khuất. Có nhiều thi hài người quá cố sắc diện khó coi, trắng bệch hoặc xám ngắt, dễ khiến người sống bị sợ hãi. Vì vậy, cần che khăn để giữ lại những hình ảnh đẹp của người quá cố

Đắp khăn lên mặt là để tránh hiện tượng "tử vong giả". Một mặt, hành động này cũng mang nhiều ý nghĩa tâm linh.

Một lý do đắp vải trắng lên mặt người vừa mất được cho là tránh để người đã mất nhìn thấy ánh sáng. Theo tâm linh, người sau khi qua đời, linh hồn đã tới cõi âm nên rất sợ ánh sáng ở dương giới. Che khăn lên mặt sẽ giúp âm hồn không bị ánh sáng tổn hại, an toàn đi đầu thai chuyển thế.

Vì sao phải có người trông coi linh cữu qua đêm?

Bên cạnh tục đắp khăn lên mặt thi thể, khi nhà có tang, gia đình còn phải cắt cử người trông coi linh cữu qua đêm. Người này sẽ không được chợp mắt mà phải thức tới sáng. Trong thời gian trông linh cữu, người được cử lại có thể quan sát vải trắng chùm lên mặt người quá cố.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Nếu phát hiện biểu hiện của hoạt động thở, người này sẽ phán đoán được khả năng thi thể trong giai đoạn "tử vong giả". Một lý do khác được cho là để thân nhân bên cạnh linh cữu là cách thể hiện tình nghĩa, để người đã mất không cô đơn trong chặng đường cuối cùng khi đi về cõi âm.

Dù rằng, những phong tục này có thể không được nhiều người coi trọng song với ai duy tâm, mỗi hành động trên đều thể hiện nét văn hóa truyền thống. Không nên quy chụp tất cả những quan niệm xưa cũ thành "cổ hủ" hay "lạc hậu", "lỗi thời". Sau tất cả, "có thờ có thiêng, có kiêng có lành", những lễ nghi trong đám tang suy cho cùng đều là để bày tỏ sự tri ân với người đã khuất.