Từng được dự báo sẽ làm thay đổi cuộc chơi ở chiến trường Syria, nhưng đã gần 2 năm từ khi được Nga chuyển giao, tên lửa S-300 của Syria vẫn chưa một lần lên tiếng.

Tháng 9/2018, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố chuyển giao hệ thống phòng không tối tân S-300PMU2 cho lực lượng phòng không Syria. Quyết định này được đưa ra một tuần sau vụ phòng không Syria bắn nhầm máy bay Il-20 của Nga. Vụ bắn nhầm xảy ra khi không quân Israel đang không kích các mục tiêu ở Syria.

Đến ngày 2/10/2018, Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã hoàn thành việc chuyển giao S-300. Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu cho biết 49 đơn vị, 4 gồm bệ phóng, radar cảnh giới, điều khiển hỏa lực và thiết bị phụ trợ đã được chuyển giao đến Syria.

Một số hệ thống tác chiến điện tử mới, bao gồm hệ thống được thiết kế để kiểm soát khu vực ở cự ly từ 50-200 km đã được triển khai đến Syria. Báo cáo của Jane's Defense Weekly cho biết các hệ thống này được triển khai để ngăn ngừa cuộc tấn công của không quân Israel.

Việc Nga chuyển giao S-300 cho Syria trở thành chủ đề gây sốt ở Trung Đông. Truyền thông Syria ca ngợi sự có mặt của hệ thống này sẽ khiến không quân Israel phải dè chừng.

Nó sẽ đặt dấu chấm hết cho sự "lộng hành" của không quân Israel tại không phận Syria.

Truyền thông quốc tế bày tỏ sự lo ngại trước việc hệ thống tên lửa hiện đại như S-300 có mặt ở Syria. Một mặt nó sẽ củng cố sự hiện diện của Nga ở Syria nói riêng và Trung Đông nói chung, gây khó khăn cho những toan tính của Mỹ và Israel.

Rồng lửa đang ở đâu?

Ngay sau khi thông tin S-300 được triển khai đến Syria, các cuộc không kích của Israel bị gián đoạn từ tháng 10 đến giữa tháng 12/2018. Trong giai đoạn này, Nga tuyên bố đã hoàn thành chuyển giao 3 khẩu đội S-300PMU2 cho phòng không Syria.

Tuy nhiên, đến cuối tháng 12/2018, không quân Israel bắt đầu không kích Syria. Cuộc không kích đầu tiên sau khi S-300 được triển khai diễn ra vào ngày 25/12/2018, tiếp theo đó là ngày 12/1/2019.

Nhưng S-300 vẫn chưa khai hỏa. Một số nhà phân tích cho rằng ê kíp vận hành người Syria vẫn chưa hoàn thành việc huấn luyện sử dụng S-300. Không lâu sau đó, tờ Jerusalem Post cho biết các chuyên gia kỹ thuật Nga đã hoàn tất việc cấu hình lại hệ thống, thay thế các ký tự tiếng Nga bằng tiếng Syria.

Vì sao tên lửa S-300 Syria im lặng nhìn không quân Israel lộng hành? - Ảnh 2.

Tên lửa S-300 đã được Nga chuyển giao cho Syria.

Một số nhà phân tích cho rằng hệ thống phòng không S-300 được sử dụng cho nhiệm vụ phòng thủ chiến lược, tấn công các mục tiêu như tên lửa đạn đạo và máy bay đối phương, không phù hợp cho nhiệm vụ phòng thủ điểm.

Một chi tiết cần lưu ý là đa phần các cuộc không kích của không quân Israel đều ở bên ngoài không phận Syria. Các máy bay Israel thường sử dụng các tên lửa dẫn đường tầm xa để không kích mục tiêu mà không bay vào không phận Syria. Do đó, S-300 không có đất dụng võ.

Việc sử dụng S-300 để đánh chặn các loại tên lửa dẫn đường, bom thông minh của Israel được cho là quá lãng phí.

Chỉ là công cụ chính trị

Trong 7 năm qua, không quân Israel đã thực hiện hàng trăm cuộc không kích vào các mục tiêu ở Syria, những mục tiêu mà họ cho là được lực lượng phiến quân do Iran hậu thuẫn sử dụng.

Phòng không Syria đã bắn khoảng 700 tên lửa vào các máy bay Israel. Một trong các tên lửa đã bắn hạ tiêm kích F-16 của Israel. Phi công và hoa tiêu đã nhảy dù an toàn. Các chuyên gia cho biết vụ bắn hạ F-16 là do lỗi của Israel nhiều hơn là thành công của phòng không Syria.

Một phân tích trên tờ Haaretz của Israel, phòng không Syria trung bình bắn khoảng 100 tên lửa mỗi năm vào các tiêm kích của Israel, một con số khá ấn tượng. Tuy nhiên, điều này chỉ làm nỗi bật năng lực của các phi công Israel, vì họ chỉ tổn thất một chiếc F-16 trong 7 năm qua.

Đa phần tên lửa phòng không của Syria khá lỗi thời, nhưng khả năng vượt qua lưới lửa phòng không của các phi công Israel là cực kỳ ấn tượng, thậm chí còn vượt trội hơn cả phi công Mỹ.

Phòng không Syria đã bắn rất nhiều tên lửa, nhưng đến nay, hơn 2 năm đã trôi qua kể từ khi được chuyển giao cho Syria, chưa một tên lửa S-300 nào được khai hỏa. S-300 có thực sự được chuyển giao cho Syria hay không vẫn là một ẩn số lớn.

Yossi Melman, nhà phân tích kỳ cựu người Israel đưa ra 3 lý do giải thích cho điều này.

Đầu tiên, những khẩu đội S-300 được chuyển giao cho Syria nằm dưới sự kiểm soát của các cố vấn và ê kíp vận hành người Nga, những người kiểm soát việc khai hỏa.

Lý do thứ hai là những cố vấn người Nga không cho phép quân đội Syria khai hỏa. Đây là một phần trong trò chơi "hai mặt" được Điện Kremlin thực hiện từ năm 2015, khi Moscow triển khai hàng nghìn binh sĩ, máy bay, khẩu đội tên lửa phòng không tối tân S-400 và tàu chiến đến Syria để bảo vệ chế độ của Tổng thống Assad.

Vì sao tên lửa S-300 Syria im lặng nhìn không quân Israel lộng hành? - Ảnh 4.

Tên lửa S-400 Nga triển khai ở Syria.

Một mặt, Moscow muốn tìm cách ổn định Syria, được Iran hỗ trợ trong nỗ lực hợp tác với Assad và phiến quân Hezbollah ở cấp độ chiến thuật để tiêu diệt IS, đồng thời giảm bớt sự can dự của Israel vào Syria.

Nhưng mặt khác, Nga làm ngơ trước các cuộc không kích của Israel vào Syria, ngầm khuyến khích các chiến thuật chống lại lực lượng thân Iran ở Syria.

Giống như Israel, Nga cũng muốn thấy quân đội Iran, dân quân Shi'ite và Hezbollah rời khỏi Syria.

Do đó, việc khai hỏa S-300 bắn rơi máy bay Israel không đem lại lợi ích gì cho Nga. Dù sự việc sẽ quảng bá cho danh tiếng vũ khí Nga, nhưng Moscow sẽ mất nhiều thứ trong mối quan hệ với Tel Aviv.

Lý do thứ 3 giải thích cho việc S-300 chưa được khai hỏa vì Nga lo sợ nếu phóng tên lửa và bắn trượt mục tiêu sẽ làm tổn hại uy tín của vũ khí Nga, làm nỗi bật sự vượt trội của công nghệ phương Tây.

Như vậy, theo lý giải của nhà phân tích Melman việc Nga chuyển giao tên lửa S-300 cho Syria chỉ là một đòn tâm lý, công cụ chính trị phục vụ cho mục tiêu của Moscow, chứ không phải là một sự tăng cường năng lực chiến đấu cho quân đội Assad.