Dù gần đây giống gà Chín cựa đã được nhân giống rộng rãi, nhưng gà "chuẩn' Chín cựa của đồng bào người Dao, xã Xuân Sơn (Tân Sơn, Phú Thọ) vẫn được nhiều người 'săn lùng' trong dịp Tết Nguyên Đán.

IMG_4621
Từ gần 10 năm nay, giống gà Chín cựa của bà con người Dao, xã Xuân Sơn, đã nổi danh khắp cả nước bởi đôi chân có nhiều cựa giống trong truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh. Đồng thời thịt của giống gà này săn chắc thơm ngon hơn gà bình thường.
IMG_4669
Tên gà Chín cựa nhưng không phải con gà nào cũng đủ chín cựa. Thông thường giống gà này sẽ có tổng cộng ở hai chân là 6-10 cựa. Người dân ở đây vẫn giữ tập tục nuôi gà từ xa xưa, thả rông gà ra ngoài tự nhiên chứ không nuôi nhốt trong chuồng.
IMG_4688
Trứng gà cũng được ấp bằng gà mái chứ không ấp bằng lò điện sưởi. "Nuôi theo phương thức tự nhiên thì thịt mới ngon", anh Hà Văn Din (một trong những người nuôi nhiều gà Chín cựa nhất xã) chia sẻ.
IMG_4501
Chính vì thế mỗi lứa gà nuôi hơn 1 năm trời nhưng khi bán cân nặng mỗi con gà chỉ rơi vào khoảng 1,2 kg đối với gà mái và 1,5kg đối với gà trống.
IMG_4563
Bình thường, khi ấp một mẻ trứng, tỷ lệ nở ra gà nhiều cựa chỉ rơi vào khoảng 30-40%, mặc dù cả bố và mẹ đều có nhiều cựa. Những con chân chỉ có 1 cựa như gà thường được bán với giá như gà thường (khoảng 120.000đ/kg).
IMG_4702
Những con gà nhiều cựa thì ngay từ khi mới nở đã thấy rõ số cựa ở hai chân. Những con gà này khi trưởng thành sẽ được bán với giá từ 300.000-400.000đ/kg, tùy vào số cựa nhiều hay ít.
IMG_4606
Với giá thành cao như vậy, mỗi con gà đem lại nguồn thu nhập không nhỏ, giúp bà con dân tộc cải thiện cuộc sống.
IMG_4744
Anh Bàn Văn Ton (xóm Dù, Xuân Sơn), khoe con gà trống có tổng cộng 8 cựa ở hai chân. Theo anh Ton, con gà nhiều cựa nhất anh từng nuôi có tổng cộng đến 11 cựa.
IMG_4734
Những con gà này sẽ được các thương lái ở Hà Nội hay Việt Trì lên tận nơi thu mua để phục vụ cho Tết Nguyên Đán.
IMG_4536
Tuy nhiên theo anh Ton, giá gà từ 3 năm trở lại đây bắt đầu giảm mạnh. Những năm trước, khi giống gà này mới nổi tiếng, giá bán lên tới hơn 500.000đ/kg. Đặc biệt có những con gà đẹp, nhiều cựa có thể được mua với giá từ 3-4triệu đồng/con.
IMG_4487
Theo bà Hà Thị Hiền, Phó chủ tịch UBND xã Xuân Sơn, xã đã có nhiều chính sách để quảng bá và phát triển đàn gà Chín cựa. Tuy nhiên hiện nay nhiều trang trại dưới xuôi đã gây giống và nuôi đại trà giống gà này theo kiểu công nghiệp nên nguồn cung tăng cao dẫn đến giá thành giảm mạnh.

Nhận biết gà Chín cựa thuần chủng và lai tạo:

1. Gà chín cựa thuần chủng xuất thân từ gà rừng nên có kích thước và trọng lượng nhỏ (trung bình 1,5-1,7kg đối với gà trống và 1,2-1,3kg đối với gà mái). Gà lai thường có kích thước và cân nặng to hơn nhiều.

2. Gà thuần chủng thần sắc riêng biệt, oai vệ, hiên ngang và tự tại. Trái lại, những chú gà lai được nuôi theo kiểu công nghiệp nên trông hao hao nhau và không có được thần khí như vậy.

3. Gà thuần chủng có đôi mắt sáng quắc, thậm chí không hoảng ngay cả khi bị giữ chặt, đặc biệt, đôi chân của chúng rất to, chắc, khỏe và hết sức linh hoạt. Gà lai kém linh hoạt hơn hẳn, chân cũng nhỏ hơn.

4. Gà 9 cựa, khi nở từ trứng ra đã có thể nhận thấy rõ ở khuỷu chân mỗi bên có 3 cựa. Gà lai mới nở ra thì không có cựa nào, lớn lên mới mọc thêm cựa.

5. Cổ gà thuần chủng ngắn còn gà lai thường rất cao.

 

Ngọc Thắng / Tintuc.com.vn