Đúng ngày này 37 năm trước, (12/9/1983 Âm lịch), cơn bão số 9 đã bất ngờ ập vào vùng biển Bình Thuận cướp đi sinh mạng của hàng trăm người.

Cơn đại hồng thủy chưa từng có trong lịch sử

Những người từng sống qua năm 1983 đều nhớ như in cơn bão số 9 lịch sử năm đó. Theo lời truyền miệng, đó là một trận bão rất khủng khiếp, hàng trăm ngư dân mất tích, hàng trăm chiếc ghe bị chìm, hàng ngàn căn nhà bị phá hủy chỉ trong một ngày. Năm ấy, đồng bào miền Trung đã phải trải qua một mùa lũ khủng khiếp, trong vòng 20 ngày có 3 trận bão lớn đổ bộ quật đổ nhiều nhà cửa cùng nhiều công trình.

Theo Địa chí Phan Rí Cửa (trang 171) có ghi: "Vào lúc 4 giờ sáng 17/10/1983 (12/9 năm Quý Hợi), một cơn gió cấp 7 theo hướng Đông thổi từ biển vào đất liền, mọi người lấy làm lạ, gió mỗi lúc mạnh dần lên từ cấp 7, cấp 8 lên cấp 9, cấp 10, sóng biển đập vào bờ dữ đội một lúc rồi yên.

Mọi người cảm thấy bớt lo lắng. Nhưng đến 5 giờ sáng, gió lại mạnh lên từ hướng Bắc rồi hướng Tây lên cấp 9, cấp 10 và cuối cùng là gió hướng Nam, trời đã hửng sáng, mây kéo nhau bay với tốc độ chưa từng thấy. Người lớn tuổi có kinh nghiệm biết rằng đó là bão đến. Gió giật đến cấp 12, 13. Đến 9 giờ sáng, xe loa phát thanh của thị trấn thông báo Phan Rí Cửa vừa hứng trọn cơn bão số 9 (lúc bấy giờ là sáng thứ Hai, trước đó ngày thứ Bảy và Chủ nhật không có đài báo tin gì về cơn bão này).

Trên sông có một tai nạn do hai cha con loay hoay nổ máy ghe lui vào tìm chỗ giam, người con rơi xuống sông bị chân vịt chém chết. Vừa lúc đó, nhiều chiếc ở ngoài khơi chạy về bến báo có rất nhiều ghe thuyền bị chìm và số lao động mất tích là rất lớn (mỗi ghe thuyền trung bình có 10 lao động). Hàng trăm chiếc ghe không thấy về nữa, số lao động trên các ghe thuyền này được vớt với tỉ lệ 70%".

Ngày giỗ tập thể của hàng trăm người

Hơn chục năm trước, trong một đợt tuyển quân nghĩa vụ quân sự, người ta phát hiện ra một sự thật đau lòng ở Tuy Phong, Bình Thuận. Hồ sơ lý lịch của hàng trăm thanh niên ở Phan Rí Cửa, Liên Hương, Phước Thể... đều mồ côi cha. Những người cha đều mất vào ngày 17/10/1983 (12/9 Âm lịch) do cơn bão khủng khiếp năm đó càn quét. Nhiều người chết mất xác, cái chết đột ngột khiến họ chưa kịp nói lời trăng trối với người thân.

Làng chài Phước Thể.

Làng chài Phước Thể.

Khung cảnh Phan Rí Cửa thời đó.

Khung cảnh Phan Rí Cửa thời đó.

Địa chí Phan Rí Cửa viết về ngày định mệnh 12/9 Âm lịch năm Quý Hợi như sau: "Số bị chết đa số không biết lội. Ghe thuyền chìm đa số là ở ven bờ chịu tác động sóng đá gà (sóng vào bờ chưa rút ra thì gió thổi đợt sóng lớn khác phủ lên) nhấn chìm ghe thuyền công suất dưới 22 CV (không có thống kê cụ thể).

Nhiều nhà, trường học, xí nghiệp bị sập. Mấy trăm căn nhà tạm ở ven biển từ Hải Tân đến Minh Tân bị thổi bay như lá. Hệ thống đài truyền thanh bị hỏng toàn hộ. Nhà có lao động chết do bão hoặc có ghe thuyền bị chìm hay mất tích hơn cả trăm. Số nhà nghèo ven biển không tiền mua tranh tre nứa để che lại căn nhà bị bão thổi rách là cả ngàn.

Trong hoàn cảnh khó khăn, một phong trào "lá lành đùm lá rách" được phát động ở nhiều tỉnh, thành phố bằng cách gửi tiền, hàng đến Phan Rí Cửa cứu trợ nạn nhân cơn bão. Cảm động nhất là anh em nhân công vệ sinh chợ như ông Di, ông Huế vào tổ tẩm liệm người chết biển chưa có thân nhân nhìn mặt. Những thi thể dưới biển nhiều ngày đã thối rữa được đưa đi an táng chu đáo. Phan Rí Cửa trong những ngày ấy sống trong nỗi tang thương, mất mát…".

Không để lịch sử lặp lại

Năm nay, các tỉnh miền Trung trong tháng 10 hứng chịu liên tiếp 4 cơn bão và 1 vùng áp thấp. "Đây là hình thái thời tiết giống với thời điểm tháng 10/1983 khi đó miền Trung cũng liên tiếp chịu ảnh hưởng của 4 cơn bão và 1 vùng áp thấp. Đó cũng là năm miền Trung có đợt mưa lũ lớn kéo dài, diễn biến rất phức tạp", ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết.

Cơn bão số 8 chưa qua, bão số 9 - là cơn bão có cường độ mạnh đã tiến vào đúng ngày 12/9 Âm lịch. Nhân dân miền Trung một lần nữa phải gồng mình chiến đấu. Ở nhiều nơi, chỉ nghe tiếng gió gào thét, tiếng mái tôn va đập vào nhau, tiếng các mảnh vỡ bị gió bão quật văng ra từ các ngôi nhà, công trình công cộng... 

Lực lượng cứu hộ tập trung đưa người dân ra khỏi vùng ngập. Nguồn: Báo Quảng Trị

Lực lượng cứu hộ tập trung đưa người dân ra khỏi vùng ngập. Nguồn: Báo Quảng Trị

Tại vùng lũ những ngày này, mỗi người một hoàn cảnh, nhưng cùng thấm thía chung cái đói, cái khổ, cái lạnh vì cơn lũ lịch sử ập về. Có những mảnh đời đáng thương đến mức 3 ngày chưa có gì để ăn, còn suốt một tuần chỉ ăn mì tôm sống. Bão chồng bão, mong sao đồng bào ta sẽ vừng vàng vượt qua. Điều cần nhất lúc này là sự đồng lòng, lá lành đùm lá rách, cả nước vì miền Trung thân yêu.