Những ngày này, người trồng bưởi Phúc Trạch (Hà Tĩnh) đang hối hả ra vườn để "se duyên" cho giống bưởi đặc sản nhằm tạo năng suất cao.

Đặc sản "đệ nhất bưởi"

Những ngày này gia đình bà Bạch Thị Lương (trú tại xã Hương Thủy, huyện Hương Khê) cùng nhau ra vườn để thụ phấn bổ sung cho bưởi. Cây bưởi là cây chủ lực, là nguồn thu nhập lớn nhất của gia đình bà Lương nên được chăm sóc rất kỹ. Đặc biệt, việc thụ phấn bổ sung quyết định đến năng suất của cả vụ nên được đầu tư rất nhiều thời gian với hy vọng được mùa bưởi bội thu.

Với người trồng bưởi, quá trình thụ phấn là khoảng thời gian làm việc vất vả và khó khăn nhất.

Với người trồng bưởi, quá trình thụ phấn là khoảng thời gian làm việc vất vả và khó khăn nhất.

Những nhụy hoa chua được ngắt hết các cành, để lại nhụy vàng bên trong có phấn hoa để thụ phấn bưởi. Việc thụ phấn bưởi chua được đánh giá tăng năng suất, nhưng vị ngọt vẫn được đảm bảo.

Hiện nay, bưởi Phúc Trạch được trồng tập trung chủ yếu ở 4 xã Phúc Trạch, Hương Trạch, Hương Đô, Lộc Yên (đều ở huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh). Có 10 xã phụ cận cũng trồng loại bưởi này. Tuy nhiên, theo các nhà quản lý địa phương, trồng ngon nhất vẫn là một làng tại xã Phúc Trạch. Tổng diện tích trồng bưởi Phúc Trạch tại huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay là khoảng 1.500 ha.

Năm 1938, bưởi Phúc Trạch đã được thưởng mề đay trong cuộc đấu xảo quả ngon toàn Đông Dương.

Năm 2002, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận là một trong 7 loại cây ăn quả quí hiếm cấm không được xuất khẩu giống.

Năm 2004, Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã chính thức cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hóa cho sản phẩm bưởi Phúc Trạch.

Năm 2012, Tổ chức kỷ lục Việt Nam đã xác lập kỷ lục đặc sản "Bưởi Phúc Trạch" của tỉnh Hà Tĩnh được công nhận vào Top 50 đặc sản trái cây nổi tiếng Việt Nam theo bộ tiêu chí công bố giá trị đặc sản Việt Nam.

Những nhụy hoa bưởi chua được người dân hái để thụ phấn cho bưởi Phúc Trạch.

Những nhụy hoa bưởi chua được người dân hái để thụ phấn cho bưởi Phúc Trạch.

Mùa bưởi Phúc Trạch chỉ kéo dài trong khoảng ba tháng (7,8 và tháng 9 âm lịch). Sản lượng bưởi hàng năm không đủ cung cấp cho thủ đô Hà Nội và các tỉnh phía Bắc cho nên ở miền Nam ít người biết đến loại bưởi này.

Loại quả đem lại năng suất cao

Bưởi Phúc Trạch được trồng chủ yếu và có quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể ở bốn xã gồm Hương Trạch, Phúc Trạch, Hương Đô và Lộc Yên. Sản lượng quả bình quân những năm qua đạt từ 12.000 -15.000 tấn/năm.

Bưởi Phúc Trạch sống lâu năm, vài năm đầu cây cho quả tương đối thấp, nhưng từ năm thứ 6 trở đi lượng quả thu được khá ổn định: 90-120 quả. Quả sai nhất là khi cây ở độ tuổi 11-15. Cây bưởi già trên 20 năm vẫn "giữ phong độ" năng suất quả cao, thậm chí có cây trên 60 năm tuổi vẫn bói 50-150 quả. Cây bưởi càng già quả càng ngon, ngọt đậm. Nếu tính thời gian sống và "trình độ" cho quả lâu năm thì bưởi Phúc Trạch bỏ xa các loại cây ăn quả có múi khác như chanh, cam, quýt…

Đến Hương Khê những ngày này, khắp những vườn đồi, trang trại, dưới những tán bưởi, già trẻ, gái trai đôi tay thoăn thoắt, nhẹ nhàng đưa từng hạt phấn vào nhụy vàng của các bông hoa, giúp bưởi kết trái.

Những gốc bưởi cổ thụ, người dân phải sử dụng đến thang để thụ phấn.

Những gốc bưởi cổ thụ, người dân phải sử dụng đến thang để thụ phấn.

Đôi tay vẫn thoăn thoắt trên những cánh hoa, chị Hoàng Thị Hiến ở thôn Ngọc Bội, xã Hương Trạch chia sẻ, cuối năm 2020, bưởi Phúc Trạch bất ngờ nở rộ hoa trong tiết đông chí khiến người dân lo lắng. Dù không thực hiện thụ phấn bổ sung nhưng tỷ lệ đậu quả của lứa hoa sớm vẫn khá cao. Tuy vậy, theo dõi quá trình sinh trưởng cho thấy quả bưởi phát triển không bình thường, nhiều quả không tròn, có hình dẹt như bánh xe.

Theo kinh nghiệm, bưởi bánh xe sẽ không phát triển được, chất lượng rất kém nên bắt buộc phải loại bỏ. Vì vậy, mùa hoa bưởi năm nay, gia đình chị Hiến càng bận rộn hơn vì vừa phải thực hiện thụ phấn bổ sung vừa phải ngắt hết những quả bưởi kém chất lượng.

Người trồng bưởi mong muốn năm nay bưởi Phúc Trạch sẽ được mùa bội thu.

Người trồng bưởi mong muốn năm nay bưởi Phúc Trạch sẽ được mùa bội thu.

Tương tự, những ngày này, cả gia đình Nguyễn Thị Thắng ở thôn 6, xã Hương Thủy cùng nhau ra vườn để thụ phấn bổ sung cho cây bưởi. Người đi tìm, hái hoa bưởi chua, người dùng sào để "se duyên" cho những bông hoa nở trên cao, người lúi húi tìm những bông hoa còn lẩn khuất trong lá.

Dù không quá phức tạp nhưng công việc này đòi hỏi sự tỉ mẩn, kiên trì của người nông dân khi hoa bưởi rất nhỏ và rất nhiều.

Dù không quá phức tạp nhưng công việc này đòi hỏi sự tỉ mẩn, kiên trì của người nông dân khi hoa bưởi rất nhỏ và rất nhiều.

Chị Thắng cho hay, gia đình có hơn 300 gốc bưởi, trong đó hơn 200 gốc đã ra hoa. Cây bưởi là cây chủ lực, là nguồn thu nhập lớn nhất nên chúng tôi chăm sóc rất kỹ. Đặc biệt, việc thụ phấn bổ sung quyết định đến năng suất của cả vụ nên chúng tôi đầu tư rất nhiều thời gian với hi vọng sẽ có một vụ bội thu. Cũng như nhiều hộ khác trong thôn, không chỉ thụ phấn, chúng tôi còn phải cắt bỏ quả bưởi ra sớm nhưng chất lượng kém để giữ sức cho cây nuôi quả chính vụ.

  • Bưởi da xanh sang Đức, dừa sang Anh theo EVFTA
  • Giải mã hiện tượng bưởi Đoan Hùng giá siêu rẻ, chỉ 2k/quả được rao bán đầy chợ
  • Nguyễn Hà Trang / Quê Hương

    Nguồn: https://quehuong.net/du-lich/ha-tinh-co-dac-san-duoc-menh-danh-de-nhat-buoi-lot-top-100-thuc-qua-tieu-bieu-cua-viet-nam.html