Cả Mỹ và Iran mặc dù tuyên bố cứng rắn nhưng đều không hề mong muốn làm bùng phát một cuộc chiến tranh quy mô lớn ở Trung Đông.

Iran lên gân nhưng không muốn chiến tranh với Mỹ

Bình luận về những căng thẳng ở Trung Đông, theo nhận định của ông Mark Fino, người đứng đầu Phòng Phổ biến Vũ khí của Trung tâm Chính sách An ninh Geneva, một cuộc xung đột vũ trang trực tiếp giữa Iran và Hoa Kỳ hầu như không thể xảy ra trong bối cảnh hiện nay.

"Tôi đồng ý với những người nói rằng cả hai bên - Hoa Kỳ và Iran - đều không muốn tiếp tục đối đầu, bởi vì đó không phải là lợi ích của họ. Hiện tại, một cuộc đối đầu trực tiếp dường như không thể xảy ra bởi vì nó không có lợi cho cả Washington lẫn Tehran" - ông Mark Fino nói.

Theo chuyên gia, về phía Iran, nước này hoàn toàn không muốn chiến tranh xảy ra. Điều này thể hiện rõ trong tuyên bố của Iran sau vụ không kích vào 2 căn cứ Mỹ ở Iraq là: Đây là hành động trả thù của Iran, nếu Mỹ không leo thang, tấn công sẽ chấm dứt.

Nước này không thể không trả thù cho cái chết của tướng Qasem Soleimani, vì sợ bị người Hồi giáo dòng Shiite chê là "hèn nhát", nhưng họ đã chọn phương án tấn công ít đổ máu nhất, ít đẩy Mỹ vào tình thế phải đáp trả, để không làm bùng phát chiến tranh quy mô lớn.

Theo ông, nguyên nhân thứ nhất là Iran sẽ không thể tồn tại nếu có chiến tranh quy mô lớn với Mỹ, vì quân đội của nước này mặc dù có quy mô lớn nhưng đã lỗi thời, ngoại trừ chương trình tên lửa.

Ngoài ra, đất nước này cũng đang trải qua sự bất mãn xã hội gây ra, bởi các biện pháp trừng phạt chống lại Tehran và tình hình kinh tế ngày càng khó khăn. Nếu chiến tranh xảy ra, chết chóc và đời sống ngày càng tồi tệ sẽ khiến dân chúng nước này vùng lên chống lại chính phủ.

Ông Fino nhấn mạnh rằng, Iran nhận ra rằng, ở Tehran có những người cứng rắn trong chính quyền ủng hộ các hành động quân sự, chiến lược này đang đẩy Tehran đến một sai lầm, khiến Hoa Kỳ có cớ để dấy lên một hành động quân sự. Do đó, trong thời gian tới, chính quyền Tehran sẽ rất thận trọng trong những hành động của mình.

Còn chuyên gia Mark Fino tin rằng, diễn biến tiếp theo của tình hình giữa Iran và Hoa Kỳ hiện phụ thuộc vào một số nhân vật chủ chốt khác là Nga, Trung Quốc và Liên minh châu Âu. Các tổ chức và quốc gia này có thể giúp đỡ tiến hành các cuộc đàm phán giữa hai bên.

Tuy nhiên, những cuộc đàm phán như vậy khó có thể diễn ra trong một định dạng mở và rất có thể, sẽ là những cuộc đàm phán kín, bao gồm sự môi giới của các quốc gia trong khu vực.

Nếu chiến tranh xảy ra, mặc dù có thể thất bại nhưng Iran sẽ gây thiệt hại nặng nề cho Mỹ và đồng minh.

Nếu chiến tranh xảy ra, mặc dù có thể thất bại nhưng Iran sẽ gây thiệt hại nặng nề cho Mỹ và đồng minh.

Mặc dù ghét Iran nhưng Mỹ cũng không muốn chiến tranh

Một chuyên gia Mỹ là ông Martin Thuner từ Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ Heidelberg (Heidelberg Center for American Studies) cũng đưa ra nhận định rằng, mặc dù Donald Trump là vị Tổng thống khó lường, nhưng Mỹ cũng không muốn chiến tranh với Iran.

Theo chuyên gia Martin Thuner, các mục tiêu trung và dài hạn trong chính sách Hoa Kỳ đối với Iran là thuyết phục hoặc buộc Tehran phải thay đổi các hành xử của họ.

Thay đổi đầu tiên trong hành vi cần có từ Iran là tạm dừng hoặc từ bỏ chương trình hạt nhân và mục đích tiêu diệt Israel. Mục tiêu rộng hơn là ngăn chặn các hành động của Iran chống lại lợi ích của phương Tây và đồng minh trong khu vực thông qua các lực lượng vũ trang như Hezbollah và sự hỗ trợ của Iran cho các nhóm vũ trang trong khu vực.

Tuy nhiên, ở Hoa Kỳ và ở phương Tây đã nảy sinh tranh cãi về cách thức và phương tiện để đạt được những mục đích này.

Chính quyền Obama và châu Âu, cùng với Nga và Trung Quốc cho rằng thỏa thuận hạt nhân với Tehran giúp ngăn chặn Iran chế tạo vũ khí hạt nhân, hoặc ít nhất là giúp trì hoãn đáng kể việc này.

Tuy nhiên, những người khác [như Trump và phe Cộng hòa, cùng với Israel] ngay từ đầu đã chống lại thỏa thuận này, vì đơn giản là nó phớt lờ các hành động khác của Iran ở Trung Đông và trên phạm vi toàn cầu (với đại diện là tướng Qasem Soleimani), nhằm chống lại lợi ích phương Tây.

Họ tin rằng, Iran đang chơi một trò chơi kép và họ sở hữu các cơ sở bí mật của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), tiếp tục khai thác uranium được sử dụng chế tạo vũ khí, khiến cho thỏa thuận này có thể trở thành trò hề cho phép Iran trì hoãn thêm thời gian.

Tuy nhiên, chính quyền Trump không có ý định gây chiến với Iran, bởi nước này có thực lực tên lửa không hề tầm thường. Một khi chiến tranh xảy ra, dù có thất bại, Tehran cũng sẽ khiến lực lượng Mỹ ở vùng Vịnh và các đồng minh của Hoa Kỳ ở Trung Đông thiệt hại vô cùng nặng nề

Một nguyên nhân khác là Trung Đông hiện nay không còn là trọng tâm chiến lược của Mỹ trên thế giới, bởi vì thách thức chiến lược An ninh Quốc gia của Hoa Kỳ trong thế kỷ 21 được xác định rõ là nằm ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Mục tiêu chính của Mỹ trong giai đoạn hiện nay là rút khỏi Trung Đông trong triển vọng trung hạn và giao phó cho đồng minh và đại diện của Hoa Kỳ kiểm soát trật tự trong khu vực này, hoặc hỗ trợ các nước như Israel hay Arabia Saudi về mặt kỹ thuật quân sự và hậu cần, để các nước này thay Mỹ "duy trì hòa bình, an ninh và trật tự ở Trung Đông".

Hiện tại, ông Martin Thuner thấy có ít hứa hẹn cho việc đối thoại hoặc hòa giải, bởi theo lệ thường, trước tiên phải có một giai đoạn "làm nguội những cái đầu nóng". Sau đó, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hoặc một số quốc gia trung gian có thể đảm nhận vai trò hòa giải và tình hình sẽ dần lắng xuống trước khi những căng thẳng khác lại bùng lên.

Thiên Nam / Đất Việt

Nguồn: https://baodatviet.vn/quoc-phong/binh-luan-quan-su/lo-lua-trung-dong-my-iran-len-gan-nhung-deu-so-chien-tranh-3395529/