Tổng thầu EPC (Trung Quốc) đề nghị được chủ đầu tư thanh toán cho 50 triệu USD trước khi chạy thử tàu. Dựa vào đâu Tổng thầu đường sắt Cát Linh - Hà Đông đòi 50 triệu USD?

Toàn cảnh dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông và những lần lỗi hẹn

Dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông được Bộ Giao thông Vận tải phê duyệt đầu tư năm 2008 với tổng vốn gần 8.800 tỉ đồng (khoảng 553 triệu USD). Quá trình thực hiện, dự án được điều chỉnh lên 18.002 tỉ đồng (tương đương 868 triệu USD). Trong đó vốn vay ODA của Trung Quốc là 13.867 tỉ đồng (669,62 triệu USD) và vốn đối ứng 4.134 tỉ đồng (198,43 triệu USD).

Dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông có chiều dài 13,05 km, gồm 12 ga và 1 khu depot, chính thức được khởi công từ tháng 10/2011. Theo dự kiến ban đầu tháng 6/2014 dự án này sẽ hoàn thành toàn bộ công trình. Sau đó đến 30/6/2015 sẽ đưa vào khai thác chính thức.

Sau 11 năm phê duyệt, 8 năm thi công, dự án đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông vẫn chưa thể cán đích và đã 8 lần lỡ hẹn từ chạy thử đến khai thác thương mại các đoàn tàu với người dân Thủ đô.

Tháng 7/2015, Tổng thầu EPC là Công ty Hữu hạn Tập đoàn Cục 6 đường sắt Trung Quốc báo cáo tiến độ các nhà ga trên tuyến chỉ đạt mới đạt 30 - 50% khối lượng và xin lùi tiến độ. Lãnh đạo Bộ GTVT yêu cầu thay tổng thầu và phải đưa dự án đúng mốc 30/6/2016.

Đến đầu năm 2016, dự án lại lỗi hẹn vì thi công nhỏ giọt. Bộ GTVT lại ra "tối hậu thư" yêu cầu ngày 31/12/2016 phải hoàn thành xây lắp dự án, cuối quý II/2017 sẽ vận hành chính thức. Tuy nhiên, Tổng thầu EPC lại thất hứa và xin lùi đến đầu năm 2018.

Tháng 9/2018, dự án chạy thử nghiệm và lại lùi thời gian vận hành đến tháng 4/2019. Dịp 30/4, dự án tiếp tục lỡ hẹn, lùi đến quý 2/2019.

Tháng 12/2019, Hoãn chạy thử 20 ngày để nghiệm thu do Tổng thầu EPC chưa xây dựng phương án an toàn cho dự án.

Mới đây, dự án được lên kế hoạch vận hành thử toàn bộ hệ thống để phục vụ công tác nghiệm thu, đánh giá an toàn hệ thống từ tháng 2/2020. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, kế hoạch vận hành thử đã bị thay đổi.

Vì sao tổng thầu muốn giải ngân 50 triệu USD?

Theo lãnh đạo của Ban quản lý dự án đường sắt tại cuộc họp trực tuyến ngày 12/5 với ông Tiêu Vu Thái - tổng giám đốc Công ty Hữu hạn tập đoàn Cục 6 Đường sắt Trung Quốc (Tổng thầu EPC của dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông), ông Tiêu Vu Thái đã trao đổi hiện tại tổng thầu đang gặp khó khăn về nguồn vốn, đặc biệt là việc thanh toán cho các nhà sản xuất, nhà thầu phụ.

Do đó, tổng thầu kiến nghị "Chủ đầu tư thanh toán cho tổng thầu 50 triệu USD trước khi thực hiện vận hành thử toàn hệ thống và thanh toán toàn bộ trước khi bàn giao chính thức dự án".

Đây là giá trị đã hoàn thành mà tổng thầu đang hoàn thiện các thủ tục đề nghị chủ đầu tư tiếp tục giải ngân thanh toán trong phần giá trị còn lại của hợp đồng EPC, không phải là chi phí phát sinh tăng thêm của hợp đồng.

Đến nay dự án đã giải ngân được 14.737/15.131 tỉ đồng, đạt 81,9%. Riêng trong năm 2020 khối lượng giải ngân là 555,2 tỉ đồng, bằng 29%.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông, do đề nghị chỉ được đưa ra tại cuộc họp, không có văn bản chính thức nên không xem xét. "Việc thanh toán phải thực hiện theo hợp đồng, khối lượng công việc hoàn thành, không phải cứ đề nghị là được", ông Đông nói.

Trong thông cáo vừa phát hành vào trưa 2/6 của Bộ Giao thông vận tải về đề nghị của Tổng thầu EPC trong việc giải ngân, thanh toán dự án đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến Cát Linh - Hà Đông cũng nêu: Việc tổng thầu đề nghị thanh toán như trên là chưa phù hợp với các điều khoản thanh toán của hợp đồng EPC và các phụ lục hợp đồng đã ký. Ban quản lý dự án đường sắt sẽ thực hiện thanh toán cho tổng thầu theo các quy định của hợp đồng và các quy định của pháp luật liên quan.

Đồng thời, Ban QLDA Đường sắt đề nghị các bên tiếp tục căn cứ vào các điều khoản hợp đồng để tiếp tục trao đổi với Tổng thầu Dự án khẩn trương triển khai các công việc thực hiện tiếp theo.

Đến nay, dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông đã cơ bản hoàn thành xong phần xây dựng hạ tầng; mua sắm, lắp đặt đủ 13 đoàn tàu, thiết bị phục vụ chạy tàu và đã chạy thử đơn động các hệ thống, đoàn tàu cùng 5 chuyên ngành phục vụ chạy tàu trực tiếp.

Các hạng mục còn lại gồm  thi công biển báo chỉ dẫn, thiết bị công nghệ khu depot, khắc phục tồn tại và sửa chữa khiếm khuyết các chuyên ngành thông tin, AFC, cấp điện.